INFO BEE 02/2014

11/07/2014 at 16:00

Przegląd informacji z pszczelego świata, luty 2014. Konferencje oraz raporty pszczelarzy.

I. KONFERENCJE DLA PSZCZELARZY I NIE TYLKO

ZAPOWIEDZI

Trzecie Światowe Sympozjum nt. Organicznego Pszczelarstwa „ApiOrganica” organizuje w ramach imprez Apimondii w dniach od 4 do 7 marca 2014 roku organizacja włoskich pszczelarzy Unaapi i spółdzielnia Conapi w Castel San Pietro Terme w Bolonii, we Włoszech.

Sympozjum pozwoli na wymianę informacji na temat stanu Organicznego Pszczelarstwa we Włoszech i na całym świecie. Uczestnicy Sympozjum będą mogli również obejrzeć najważniejszą w rejonie śródziemnomorskim wystawę pszczelarską i odwiedzić Conapi, spółdzielnię, która produkuje i wprowadza na rynek włoski 20% najlepszych miodów. Bliższe informacje – patrz na stronie:  www.apibio.org  http://www.step-project.net/kevent.php?n=63

Komisja Europejska organizuje Konferencję nt. Zdrowia Pszczół 7 kwietnia 2014 roku od godziny 10.00 do 17.00 w Brukseli , Charlemagne Building, Rue de la Loi 170.
Zaproszenie skierowano do sektora pszczelarskiego, sektora zdrowia zwierząt, ekspertów oraz  przedstawicieli organizacji pszczelarskich, organizacji pozarządowych i pszczelarzy. Konferencja ma zgromadzić naukowców zajmujących się pszczelarstwem ale także zapyleniem roślin, jak również twórców i beneficjentów programów rozwoju obszarów wiejskich, zarządzających programami agro – środowiskowymi, rolników, właścicieli ziemi, producentów i użytkowników środków ochrony roślin i osób zainteresowanych projektami ochrony bioróżnorodności.
http://www.step-project.net/kevent.php?n=64
http://www.step-project.net/img/SNOVINI/BIG_IMG_139090728664.jpg

Informacje o innych konferencjach pszczelarskich na całym świecie zamieszczono na stronie:
http://www.step-project.net/allevents.php?P=10

POST FACTUM

Austria, Graz, 4-5 lutego 2014,  Warsztaty nt. Monitoring strat kolonii pszczelich.
W ramach programu COLOSS sfinansowano roczny przegląd zimowych strat rodzin pszczelich. W projekcie uczestniczyło ponad 20 krajów, w których zastosowano te same metody do oceny strat i szacunku ryzyka. Głównym celem warsztatów było uwidocznienie dotychczasowych badań i  rozszerzenie monitoringu na inne kraje. Organizator: Karl-Franzens-University Graz, Department of Zoology, Universitätsplatz 2, 8010 Graz, Austria ; Mobil: +43 (0) 650 / 8629954 ; Telefon: +43 (0) 316 / 380-5602 ; Fax: +43 (0) 316 / 380-9875 ; E-Mail: Robert.Brodschneider@uni-graz.at ; http://www.step-project.net/kevent.php?n=61; http://step-project.net/NPDOCS/COLOSS-MonitoringWorkshop-2013.pdf

Wielka Brytania, Londyn, 22-24 stycznia 2014, Warsztaty nt. Wpływ neonikotynoidów użytych jako pestycydy na pszczoły.
Towarzystwo Biochemiczne, Towarzystwo Eksperymentalnej Biologii i Brytyjskie Towarzystwo Ekologiczne zorganizowało trzecią wspólną konferencję mając na uwadze globalne bezpieczeństwo żywności uzależnione od przetrwania owadów zapylających zagrożonych intensyfikacją użycia agrochemikaliów, a szczególnie środków ochrony roślin. Na konferencji przewidziano możliwość otwartej dyskusji i zadawania pytań naukowcom i transmisji udzielonych odpowiedzi dla mediów i polityków. Omawiano następujące problemy: Poziomy pozostałości neonikotynoidów w środowisku, biologia receptorów neonikotynoidów i wpływ na  funkcjonowanie neuronów i mózgu, indywidualna toksyczność dla pszczół i chroniczna dysfunkcja zdolności uczenia się, organizowanie i zachowanie się całej kolonii pszczelej, polowe badania dotyczące bezpieczeństwa neonikotynoidów dla pszczół, połączone i synergiczne interakcje pestycydów i chorób, sposoby detoksykacji pszczół. więcej informacji jest na stronie: http://www.coloss.org/documents/flyer_london_2014-01-22-24  www.jointbessebbs.org/2014.

Film z dyskusją na temat wpływu neonikotynoidów na zdrowie pszczoły. The Impact of Pesticides on Bee Health Debate Session  http://www.youtube.com/watch?v=6pbCGDWed68.
Na zakończenie pierwszej części dyskusji nad dopuszczalnymi poziomami w środowisku dla pszczół przedstawiciel Stowarzyszenia Rolników w Anglii powiedział, że: „znamy poziom akceptowalnych szkód, ale nie znamy poziomu akceptowalnego ryzyka dla tych środków.” W dyskusji zgodnie przyjęto, że w ciągu kilkudziesięciu ostatnich lat pracy nad metodami badań wpływu środków chemicznych na środowisko wypracowano wiele metod i testów, ale nadal ocena wpływu jest niedoskonała, szczególnie dla owadów, bo mamy za mało danych i przyjmujemy za krótką perspektywę czasu do badań, to z oczywistych względów nie tylko spłyca ocenę ryzyka ale także uniemożliwia branie pod uwagę synergii i dodawania się oddziaływań rożnych środków chemicznych na owady. Zebrani zgodzili się ze politycy powinni przyjąć 5 letni okres moratorium na ich stosowanie, tak aby środki te mogły zostać ponownie przebadane. Przedstawiciel Uniwersytetu w Sussex  dał przykład: „do ochrony rzepaku w Anglii na jednym z poletek zastosowano profilaktycznie w ciągu sezonu wegetacyjnego aż 22 środki chemiczne.” „Doradcy rolników są finansowani przez firmy i  dlatego zalecają stosowanie środków chemicznych, a rolnicy stosują je profilaktycznie, co powoduje dodatkowe szkody w środowisku, uodparnianie się szkodników i chwastów, zanieczyszczenia gleby i wody. W aktualnym systemie nigdy nie wyjdziemy z uścisku chemikaliów. Rolnicy zapomnieli  o integrowanej ochronie roślin, pozwalającej ograniczyć chemizację, poprzez dobór odpornych odmian, zmianowanie, ochronę biologiczną, uprawki, i stosowanie środków dopiero w ostateczności.” Przedstawiciel Uniwersytetu z Niemiec proponował: „Aby ograniczyć chemizację, należy również  pozytywnie oddziaływać na rolników , zachęcać do ograniczania chemizacji, wprowadzić dla nich ubezpieczenia na wypadek utraty plonu, w tym kierunku powinni także aktywniej działać konsumenci, którzy wybierają ładne produkty i nie interesuja się ich składem chemicznym.” Zebrani  zgodzili się bez dyskusji z tezą, że „wprowadzenie roślin GMO do uprawy nie zmniejszy zużycia chemikaliów”. Padła również teza , że można by wyżywić rosnącą światową populację bez stosowania wielu syntetycznych środków chemicznych metodami rolnictwa ekologicznego, po wyeliminowaniu  marnotrawstwa żywności, które (jak podał Guardian -cytowany fragment) w Wielkiej Brytanii sięga nawet 40%. Wniosek z dyskusji: „wiemy, że neonikotynoidy są szkodliwe dla pszczół, ale nie wiemy w jakim stopniu”
uzupełnił na zakończenie przedstawiciel Uniwersytetu w Sussex słowami: „negatywny wpływ wykryto w laboratorium i także w doświadczeniu na polu. Dziękuję”.

USA, Aleksandria, Wirginia,  15-17 października 2012, Krajowa Konferencja nt. Zdrowia Pszczół.
(Prezentowane poniżej wnioski nie koniecznie pokrywają się z opiniami i polityką Ministerstwa Rolnictwa (USDA) Agencji Ochrony Środowiska (EPA) i Rządu Stanów Zjednoczonych (USG).)
(Skrót na podstawie Executive Summary)
Gdy w 2006 roku wybuchła sprawa CCD w Stanach Zjednoczonych, potencjalnie nowe zjawisko polegające na znikaniu dorosłych  pszczół z uli, powołano Komitet Sterujący CCD w celu przygotowania federalnej reakcji na powstały problem. Komitet utworzyli naukowcy z USDA, – Federalnego Ministerstwa Rolnictwa, ARS – Służby Badawczej Rolnictwa, NIFA – Krajowego Instytutu Żywności i Rolnictwa, APHIS – Służby Inspekcji Zdrowia Roślin i Zwierząt, NRCS – Służby Ochrony Zasobów Naturalnych, OPMP – Biura ds Polityki Zwalczania Szkodników, NASS – Krajowej Służby Statystycznej Rolnictwa i EPA – Agencji Ochrony Środowiska.
Komitet Sterujący CCD opracował Plan Działania (www.ars.usda.gov/is/br/ccd/ccd_actionplan.pdf), w którym zawarto priorytety badawcze dla scharakteryzowania CCD i rozwiązania problemu. Pomimo podjęcia  intensywnych badań przyczyn strat kolonii pszczelich w USA pozostawały one wysokie i stwarzały poważny problem dla zapylania wielu roślin komercyjnych. Opracowano przewodnik Najlepszych Praktyk dla wielu zainteresowanych stron, ale powstały różne trudności w realizacji jego zaleceń. Na tej konferencji zebrano ok. 175 osób, włącznie z pszczelarzami, naukowcami z przemysłu, uniwersytetów i rządu, grup ochrony środowiska, przemysłu pszczelarskiego, handlu, producentów pestycydów, i przedstawicieli rządów z USA, Kanady i Europy.
Konferencja miała na celu:
1)    Zebrać syntetycznie wiedzę o CCD, szkodnikach pszczół, chorobach i żywieniu, potencjalnych wpływach pestycydów na pszczoły, biologii pszczół, genetyce i hodowli
2)    Ułatwić rozwój i realizację zaleceń Najlepszych Praktyk przez zainteresowane strony,
3)    Określić obszary priorytetowych badań, edukacji i działań dla nowego Planu Działań1,.

Ad 1) Zebrane zostały opinie naukowców w celu uzgodnienia tzw. konsensusu, że:
•  Z CCD ma związek złożony zespół czynników stresujących i chorobotwórczych i naukowcy muszą stosować wieloczynnikowe podejście do badania strat kolonii
•    Pasożytnicze roztocza warrozy są nadal najbardziej niebezpiecznymi szkodnikami dla pszczół i są ściśle związane ze stratami w okresie zimowli
•    Z CCD ma związek wiele rodzajów wirusów
•    Warroza zwielokrotnia poziom wirusów
•    Choroba bakteryjna rozpadnica (European foulbrood ) jest coraz częściej wykrywana w USA i może mieć związek ze stratami kolonii
•    Żywienie ma główny wpływ na długowieczność pojedynczej pszczoły i roju
•    Mikroorganizmy jelita pszczoły odgrywają kluczową rolę w podniesieniu wartości żywienia, detoksykacji z chemikaliów i w ochronie przeciwko chorobom
•    Z największa uwagą jest dokumentowana wzrastająca ilość przypadków zatruć pszczół ostrymi i subletalnymi dawkami pestycydów
•    Aktualnie najpilniejszym problemem jest określenie jaki poziom (ilość, dawka) pestycydów dociera do pszczół na polu oraz jakie skutki dla zdrowia pszczół i produktywności całych kolonii pszczelich przynosi trwałe narażenie na wiele różnych pestycydów
•    Genetyczna zmienność poprawia termoregulację pszczół, odporność na choroby i produktywność robotnic.  Rozwój metod długotrwałego przechowywania w zamrożeniu spermy pszczół umożliwia długotrwałe przechowywanie do hodowli najlepszej plazmy zarodkowej
•    Dla lepszego zrozumienia i rozwiązywania problemów żywienia, pszczół, wzajemnego oddziaływania na siebie pasożytów, interferencji RNA2, , i  postępowania w celu obniżenia stresu pszczół i wzrostu produktywności, jest stosowana aktualnie szeroko metoda badania genomu za pomocą sekwencjonowania genomu pszczół

Ad 2) Dla umożliwienia dyskusji i określenia priorytetów Najlepszych Praktyk  osoby należące do rożnych grup partnerów społecznych zainteresowanych zdrowiem pszczół połączono w 4 grupach problemowych mających największy wpływ na zdrowie pszczół: 1) żywienie, 2)pestycydy, 3)szkodniki/choroby, 4) genetyka/biologia/hodowla. Najczęściej dyskutowanymi tematami w grupach były:
– Potrzeba współdziałania  partnerów federalnych i stanowych w celu oddziaływania na gospodarowanie  ziemiami w celu jak największego zwiększenia pożytków pszczelich dla polepszenia i promocji dobrego zdrowia pszczół i ochrony pszczół poprzez zmniejszenie ich poruszania się na obszarach gdzie stosowano pestycydy
– Niedożywione pszczoły są bardziej podatne na choroby i szkodniki i inne czynniki stresujące włącznie z toksynami. Należy badać pożytki, pyłek, drogi metabolizmu owadów, sztuczne i naturalne źródła żywności, oraz przetwarzanie i składowanie żywności w ulu
– Potrzeba więcej programów kierowanych do rolników związanych z narażeniem pszczół na pestycydy. Korzystne efekty osiągnie się po włączeniu do tych programów pszczelarzy, doradców rolniczych, producentów pestycydów i stosujących pestycydy, oraz główne agencje stanowe i  agencje rozwoju obszarów wiejskich
– Najlepsze Praktyki dotyczące pszczół i użycia pestycydów są opracowane, ale nie są szeroko i systematycznie stosowane przez członków przemysłu produkcji roślinnej. Na sesji dotyczącej pestycydów podkreślano potrzebę rozwijania skoordynowanej komunikacji /edukacji/ z udziałem hodowców roślin(ogrodników i sadowników) i pszczelarzy i potrzebę skutecznej współpracy między różnymi partnerami
– Pszczelarze akcentowali potrzebę niezwłocznego i dokładnego raportowania, monitorowania i egzekwowania incydentów zatrucia pszczół
– Choroby i szkodniki stawonogi wywierają główny negatywny wpływ na pasieki. Zwalczanie warrozy i wirusów uznana została za najważniejsze zadanie
– W hodowli zwrócono uwagę na takie cech jak zachowania higieniczne, które zapewniają lepszą odporność na warroze i choroby tj. zgnilec amerykański (American Foulbrood).

Komitet Sterujący CCD zamierza uaktualnić opracowany w 2007 roku Plan Działania CCD3,  na następne 5-10 lat, który będzie dokumentem odniesienia dla polityków, legislatorów tworzących nowe prawo i społeczeństwa i pozwoli lepiej skoordynować federalną strategię w reakcji na straty pszczół miodnych.  Należy również zwrócić uwagę na zmianę wizerunku Komitetu Sterującego CCD  z uwagi na szeroki wachlarz czynników mających wpływ na zdrowie owadów zapylających.

II. RAPORTY PSZCZELARSKIE

37 milionów pszczół , 600 rodzin pszczelich, utracił w 2013 roku w Kanadzie w Ontario pszczelarz Dave Schmit w Elmwood,  gdy na dużych obszarach wyrosła kukurydza GMO. Podczas gdy wielu pszczelarzy obciąża winą za upadki pszczół i CCD neonikotynoidy, zwane także neonics”, i wiele krajów w Unii Europejskiej wprowadziło zakaz stosowania neonikotynoidów, Federalne Ministerstwo Rolnictwa Stanów Zjednoczonych nie wprowadziło takiego zakazu.
Nathan Carey, lokalny farmer zauważył niedostatek pszczół na swojej farmie i jest przekonany, że istnieje ścisły związek pomiędzy znikaniem pszczół a użyciem insektycydów. Opublikowane w czasopiśmie naukowym Państwowej Akademii Nauk USA studium4,  wyjawiło, że neonikotynoidy zabijają pszczoły niszcząc ich systemu immunologiczny, co uniemożliwia pszczołom zwalczanie chorób i bakterii. Zespół naukowców z Włoch pod kierunkiem Francesco Pennachio sugeruje, że narażenie na neonikotynoidy (klotianidyna) wywołuje wzrost poziomu pewnego białka, zwanego LRR, w pszczołach, które blokuje kluczowe białka ( NF-κB) w systemie immunologicznym  odpowiedzialne za sygnalizację immunologiczną, tak, że pszczoły są bardziej podatne na szkodliwe wirusy. Gdy w doświadczeniu naukowcy zarazili pszczoły wirusem zdeformowanych skrzydeł5,   nastąpiło silne namnażanie się tego wirusa. Ten wirus powszechnie występuje u pszczół, ale jest utrzymywany pod kontrolą przez system immunologiczny, co nie jest już możliwe po narażaniu pszczół letalnymi dawkami neonikotynoidów. Francesco Nazzi z Uniwersytetu w Udine we Włoszech uważa, że należy wykonać dodatkowe badania toksykologiczne dla oceny wpływu chronicznego narażenia owadów na na sub-letalne dawki substancji neurotoksycznych używanych w rolnictwie, aby ustalić jak mogą one negatywnie wpływać na system immunologiczny i  warunki zdrowia pszczół6,.

Występujący na tytoniu GMO zmutowany wirus pierścieniowej plamistości tytoniu ( ang. Tobacco Ringspot Virus, TRSV) może być brany pod uwagę jako odpowiedzialny za CCD. Opublikowane w styczniu 2014 roku wyniki połączonych badań Służb Badawczych Ministerstwa Rolnictwa USA w Beltsville w Stanie Maryland i Chińskiej Akademii Nauk Rolniczych w Beijing ujawniły, że jest możliwe przeskoczenie wirusa ze świata roślinnego do świata zwierzęcego, choć wymaga to pokonania sześciu poziomów w biologicznej hierarchii. Jilian Li z Chińskiej Akademii Nauk Rolniczych powiedziała, że: rezultaty naszych badań dają pierwszy dowód, że pszczoły narażone na pyłek zarażony wirusem mogą być również zainfekowane i że zakażenie może się szeroko rozprzestrzeniać horyzontalnie między pszczołami i także pionowo od królowej matki do jajeczek. Co ciekawe,że to skażenie może pochodzić od tytoniu, który został zmodyfikowany genetycznie w 1982 roku jako pierwsza roślina i był wykorzystywany bardzo często do badań naukowych.  Autor tego artykułu, David Knight, kończy słowami: „To czarny scenariusz genetycznych modyfikacji, bo inżynieria transgeniczna może stwarzać, chyba nie mając takiego zamiaru, złośliwe szczepy wirusów, które są zdolne zdmuchnąć nasze zasoby żywności i nas ludzi przy pomocy cyngla genetycznego”7,  . Więcej czytaj na stronie FORUM PSZCZELARSKIE PASIEKI MICHAŁÓW8,

Masowy upadek kolonii pszczelich wyraźnie powiązany z GMO jest ograniczony do USA.
To tytuł artykułu Jim Stone w internecie9, . Wymieranie pszczół jest bardzo gorącym tematem w Ameryce, gdzie ginie w niektórych miejscach do 80% pszczół, giną one daleko od aglomeracji, na obszarach gdzie telefonia komórkowa ma już małe oddziaływanie. Autor cytuje wypowiedź May R. Berenbaum  z Podkomitetu ds Ogrodnictwa i Rolnictwa Organicznego z 29 marca 2007 roku:z Kongresu USA  „Jeszcze przed CCD gdy szacowano straty pszczół ustalono, że pszczoły w USA przestana istnieć do 2035 roku jeśli będą ginęły w takim tempie jak w latach 1989 – 1996” Od 1922 roku gdy powstała ustawa pszczelarska zakazująca wwożenia do Ameryki pszczół zaatakowanych przez szkodniki  w celu powstrzymania inwazji roztoczy(Acarapis woodi)10,   w 2005 roku po raz pierwszy w historii pszczoły zostały sprowadzone do  Ameryki dla potrzeb zapylania upraw przemysłowych, np. migdałówców. Jest to ryzykowne bo zwiększa możliwość wprowadzenia nowych szkodników i  pasożytów. Dotąd dziko żyjące owady zapylające zastępowały pszczoły, ale bez systematycznego monitoringu nie ma możliwości dowiedzieć się jak wiele ich pozostało11,.
1,W USA pierwszy ul ruchomy pojawił się w 1852 roku, pierwsza naukowa wzmianka o wpływie pestycydów na organizmy niedocelowe w 1891 roku a warrozę wykryto w 1987 roku.
2,Interferencja RNA (RNAi, z ang. RNA interference) – zjawisko wyciszania albo wyłączenia ekspresji genu przez dwuniciowy RNA (dsRNA, z ang. double stranded RNA) o budowie i sekwencji zbliżonej do sekwencji DNA wyłączanego genu. Wyłączenie może się odbywać na trzech poziomach: a) degradacja mRNA; b) blokowanie translacji mRNA; c) prawdopodobnie również przez indukcję epigenetycznego wyciszenia genu. (Za Wikipedia http://pl.wikipedia.org/wiki/Interferencja_RNA)
3,http://www.ars.usda.gov/is/br/ccd/ccd_actionplan.pdf
4,Neonicotinoid clothianidin adversely affects insect immunity and promotes replication of a viral pathogen in honey bees http://www.pnas.org/content/early/2013/10/18/1314923110
5,Deformed wing virus – wirus zdeformowanych skrzydeł
6,http://thenutrifarm.com/37-million-bees-found-dead-after-planting-large-gmo-corn-fields/
7,http://www.infowars.com/plant-killing-virus-linked-to-bee-hive-collapse/
8,http://www.pasiekapszczelarska.fora.pl/font-color-996600-zdrowie-pszczol-font-color,9/pszczoly-zaatakowal-zmutowany-wirus,7944.html
9,https://truthnewsinternational.wordpress.com/2014/02/06/colony-collapse-disorder-definitely-gmo-related-and-restricted-to-the-u-s/
10,Honey Bee Act of 1922
11,House Hearing, 110 Congress][From the U.S. Government Printing Office] REVIEW COLONY COLLAPSE DISORDER IN HONEY BEE COLONIES ACROSS THE UNITED STATES, http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/CHRG-110hhrg36465/html/CHRG-110hhrg36465.htm

Opracował Wacław Święcicki

Share Button